Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου, τη Σύλληψη του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και Βαπτιστού, ενός από τα σημαντικότερα πρόσωπα της χριστιανικής παράδοσης.
Τιμώνται επίσης η Αγία Ραΐς, οι Οσίες Ξανθίππη και Πολυξένη και οι Νεομάρτυρες Νικόλαος από το Καρπενήσι και Ιωάννης εξ Αγαρηνών.
Η Σύλληψη του Ιωάννη του Προδρόμου
Η ιστορία της σημερινής εορτής περιγράφεται στην αρχή του κατά Λουκάν Ευαγγελίου.
Ο Ζαχαρίας ήταν ιερέας και η σύζυγός του Ελισάβετ καταγόταν από την οικογένεια του Ααρών. Το ζευγάρι ήταν ηλικιωμένο και δεν είχε αποκτήσει παιδιά.
Μια ημέρα, ενώ ο Ζαχαρίας βρισκόταν στον Ναό των Ιεροσολύμων για να προσφέρει θυμίαμα, εμφανίστηκε μπροστά του ο Αρχάγγελος Γαβριήλ.
Του ανακοίνωσε ότι η προσευχή του είχε εισακουστεί και ότι η Ελισάβετ θα αποκτούσε γιο. Το όνομά του θα ήταν Ιωάννης.
Ο Γαβριήλ προαναγγέλλει μάλιστα τον ιδιαίτερο ρόλο του παιδιού: θα είναι «μέγας ενώπιον του Κυρίου» και θα προετοιμάσει τον λαό για όσα επρόκειτο να ακολουθήσουν.
Ο Ζαχαρίας, όμως, δυσκολεύτηκε να πιστέψει ότι κάτι τέτοιο ήταν δυνατό, αφού τόσο ο ίδιος όσο και η γυναίκα του βρίσκονταν σε προχωρημένη ηλικία. Ο Ζαχαρίας ζήτησε ένα σημάδι που θα επιβεβαίωνε όσα άκουγε.
Η απάντηση του Γαβριήλ ήταν ότι θα έμενε άφωνος μέχρι να εκπληρωθεί η προφητεία, επειδή δεν πίστεψε στα λόγια του. Όταν ο ιερέας βγήκε από τον Ναό, δεν μπορούσε πλέον να μιλήσει και οι άνθρωποι κατάλαβαν ότι είχε δει κάποιο όραμα.
Λίγο αργότερα η Ελισάβετ συνέλαβε. Η σιωπή του Ζαχαρία θα τελειώσει μήνες μετά, όταν γεννηθεί το παιδί και οι συγγενείς θελήσουν να του δώσουν το όνομα του πατέρα του.
Εκείνος θα γράψει σε πινακίδιο: «Ιωάννης εστίν όνομα αυτού». Τότε θα μπορέσει ξανά να μιλήσει.
Γιατί η εορτή είναι στις 23 Σεπτεμβρίου
Η ημερομηνία συνδέεται άμεσα με τη Γέννηση του Ιωάννη του Προδρόμου, που η Εκκλησία εορτάζει στις 24 Ιουνίου.
Ανάμεσα στις δύο εορτές μεσολαβούν εννέα μήνες, όπως αντίστοιχα συμβαίνει με τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου στις 25 Μαρτίου και τα Χριστούγεννα στις 25 Δεκεμβρίου.
Στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο υπάρχει και μια ακόμη σύνδεση: όταν ο Γαβριήλ αναγγέλλει στην Παναγία τη γέννηση του Χριστού, της λέει ότι η συγγενής της Ελισάβετ βρίσκεται ήδη στον έκτο μήνα της εγκυμοσύνης της.
Η Αγία Ραΐς η Παρθενομάρτυς
Σήμερα τιμάται και η Αγία Ραΐς, γνωστή επίσης σε ορισμένες παραδόσεις ως Ραΐδα. Έζησε στην Αίγυπτο κατά την περίοδο των μεγάλων διωγμών των Χριστιανών.
Σύμφωνα με τη συναξαριακή παράδοση, συνάντησε ομάδα Χριστιανών που οδηγούνταν δεμένοι προς το μαρτύριο και, όταν έμαθε γιατί είχαν συλληφθεί, δήλωσε και η ίδια ανοιχτά ότι ήταν Χριστιανή.
Η ομολογία της οδήγησε στη σύλληψη και τελικά στο μαρτύριό της.
Οι Οσίες Ξανθίππη και Πολυξένη
Οι Ξανθίππη και Πολυξένη ήταν αδελφές και τοποθετούνται από την εκκλησιαστική παράδοση στην αποστολική εποχή.
Η παράδοση συνδέει τη γνωριμία τους με τον Χριστιανισμό με μαθητές των Αποστόλων και περιγράφει τη δράση τους στην Ιβηρική Χερσόνησο.
Η Ξανθίππη φέρεται να ασπάστηκε πρώτη τη νέα πίστη, ενώ η Πολυξένη πέρασε μέσα από σειρά περιπετειών πριν επιστρέψει στην αδελφή της.
Ο Νικόλαος ο Νεομάρτυρας από το Καρπενήσι
Ο Άγιος Νικόλαος ο Νεομάρτυρας καταγόταν από την περιοχή του Καρπενησίου και έζησε στα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, πιέστηκε να αρνηθεί τον Χριστιανισμό, αλλά παρέμεινε σταθερός στην πίστη του και οδηγήθηκε στο μαρτύριο.
Η μνήμη του διατηρείται ιδιαίτερα στην Ευρυτανία.
Ο Ιωάννης ο Νεομάρτυρας
Τέλος, στις 23 Σεπτεμβρίου τιμάται ο Άγιος Ιωάννης ο Νεομάρτυρας ο εξ Αγαρηνών. Οι πληροφορίες που έχουν διασωθεί για τη ζωή του είναι περιορισμένες.
Η συναξαριακή παράδοση τον κατατάσσει στους Νεομάρτυρες που ομολόγησαν τη χριστιανική πίστη και μαρτύρησαν κατά την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας.
Το μήνυμα της ημέρας
Η Εκκλησία δεν θυμάται μόνο τον άνθρωπο που θα βαπτίσει αργότερα τον Χριστό στον Ιορδάνη, αλλά και τη στιγμή κατά την οποία αναγγέλλεται για πρώτη φορά η έλευσή του.
Και στο κέντρο της διήγησης βρίσκεται μια ενδιαφέρουσα αντίθεση: ο Ζαχαρίας ζητά απόδειξη και χάνει προσωρινά τη φωνή του· όταν τελικά επιβεβαιώνει το όνομα «Ιωάννης», η φωνή του επιστρέφει.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
Την ονομαστική τους γιορτή έχουν όσοι φέρουν τα ονόματα:
- Ξανθίππη, Ξάνθιππος
- Πολυξένη
- Ραΐς
- Ίρις, Ίριδα